حسين مير حيدر

473

معارف گياهى ( فارسى )

Borkh . يا Ulmus campestris L . و مترادفهاى آن U . procera Salisb . ، U . vulgaris Pall . ، U . Sativa Mill . و U . minor Mill . ، U . foliacea Gilib . و . . . مىباشد . مشخصات اوجا درختى است بزرگ بلندى آن تا 30 متر . برگهاى آن متناوب ، كوچك ، بيضى ، نوك‌تيز ، پهن ، دندانه‌دار و دندانه‌هاى آن مضاعف است . طول هر برگ 10 - 4 سانتىمتر مىباشد . برگها در تماس با دست خشن و ناصاف است . گلهاى آن خيلى زود در بهار قبل از برگها ظاهر مىشود . ميوهء آن با يك بال بيضى شكل يا دايره‌اى احاطه شده است . درخت اوجا بومى جنگلهاى اروپاست و در جنگلهاى شمال ايران نيز انتشار دارد . 2 . « ملچ » يا « نارون كوهى » و نامهاى محلى آن در كلاردشت و كلارستاق و نور و كجور مازندران « ملج » و « ملچ » ، در كتول و راميان « مليج » ، در لاهيجان و رودسر « سرخه » و « لوروت » ، در مينودشت « شلدار » ، در رامسر و شهسوار « لونگا » ، در آستارا و طوالش « وزم » ، در ارسباران « قره‌غاج » و در كتب قديم طب سنتى « غرغارجبلى » و « پشه‌خوار » و « پشه‌خام » آمده است . به فرانسوى Orme Blanc و Orme de campagne و به انگليسى Mountain elm و Broad leaved elm گفته مىشود . نام علمى آن Ulmus glabra Huds . ( non Mill . ) و مترادفهاى آن U . montana Smith . و U . major sm . و U . latifolia Moench . و U . corylifolia Borcau . مىباشد . مشخصات بلندى درخت نارون كوهى يا ملچ در حدود اوجا است . برگهاى آن درشت ، بيضى يا تخم‌مرغى ، نوك‌تيز ، دندانه‌دار ، و طول هر برگ 16 - 5 سانتىمتر است . ميوهء آن بيضى و داراى بال مىباشد و شبيه ميوهء اوجا است . ملچ بومى جنگلهاى اروپا ، آسياى شمالى و ژاپن است و در جنگلهاى شمال ايران در ارتفاعات ميان‌بند از ارسباران تا گرگان انتشار دارد . علاوه بر دو گونهء فوق گونهء معروف ديگرى نيز در ايران به عنوان درخت نارون زينتى در باغها كاشته مىشود كه به آن « نارون چترى » گويند نام علمى آن